.svg)
تقی ارانی؛ پدر معنوی حزب توده
تقی ارانی کارش را با نویسندگی در مجلات شروع کرد اما بعد از مدتی تصمیم گرفت فعالیتهای حزبی و سوسیالیستی در پیش بگیرد. او یکی از افراد تاثیرگذار حزب توده بود.
به گزارش پارسینه به نقل از فرارو، تاریخ معاصر ایران، دربردارنده رشد مفهوم روشنفکری بود. این مفهوم که در ایران بهعنوان مفهومی متاخر شناخته میشود، محلی برای مجادلات افراد مختلف با آراء گوناگون بوده است. تقی ارانی، یکی از چهرههای مهم و درعینحال مجادلهبرانگیز در آفاق سیاسی و روشنفکری ایران است.
پدر معنوی حزب توده
به گزارش فرارو، تقی ارانی در 13 شهریور سال 1281 در تبریز متولد شد و در 14 بهمن 1318 از دنیا رفت. ارانی که بهتعبیری پدر معنوی حزب توده در ایران بود، علارغم عمر کوتاهی که داشت، تاثیر بسیار زیادی در شکلگیری این حزب داشت.
علارغم اینکه حزب توده در ادامه نتوانست چنانکه باید از پس ادعاهایی که داشت بربیاید، اما نمیتوان انکار کرد که تعداد زیادی از روشنفکران نیمه نخست سده چهاردهم در ایران، از دل این حزب سربرآوردند.
دراینبین، زندگی ارانی محلی بود برای آزمونوخطاهای گوناگون. او در طول عمر خود، با جناحهای مختلفی به همکاری پرداخت و بارهاوبارها عقایدش را در مورد مسائل گوناگون تغییر داد. ارانی که در برلین تحصیل کرده بود، در سالهای نخست حضورش در برلین، درکنار افرادی ازقبیل سیدحسن تقیزاده، ابراهیم پورداوود و تنیچند از دیگر روشنفکران ایران، مشغول به نوشتن در مجله ایرانشهر شد.
مجله ایرانشهر که یکی از معتبرترین مجلات ایران بود که با خطومشی ملیگرایانه خود قصد داشت تا ایرانیان را با تاریخ ایران باستان آشنا کند. ارانی نیز در این دوره یکی از نویسندگان اصلی این مجله بود.
بااینوجود، طولی نکشید که تقی ارانی ترجیح داد تا به جای حضور در مجله ایرانشهر، فعالیتهای حزبی و سوسیالیستیاش را درپیش بگیرد. در این دوره ارانی از مجله ایرانشهر منشعب شد و مجلهای به نام دنیا را منتشر ساخت. ارانی همچنین بههمراه تنیچند از دوستان و همرکابانش از قبیل مرتضی علوی و احمد اسدی، در سال 1304 فرقه جمهوری انقلابی ایران را تاسیس کرد.
باوجوداینکه تقی ارانی از مجله ایرانشهر فاصله گرفته و بهعنوان یک ایرانی تبریزی، دراِدامه به یکی از مهمترین منتقدان پانترکیسم در ایران بدل شد و در این زمینه دست به روشنگری زد. او ایرانیان را ملتی یکپارچه میدانست که سالهایسال بهرغم تنوع قومیتی در کنار هم زیستهاند. ارانی در این باره مینویسد:
«آذربایجان چنانکه از اسمش پیدا و آشکار است مظهرِ آتشِ مقدسی است که روشنایی فکر و حرارتِ روحِ ایرانی را در ادوارِ مختلفه به عالمیان نشان داده. این ناحیه که از ازمنهٔ قدیمه مسکنِ اقوامِ آریاننژاد و یکی از مهمترین مهدهای تمدنِ ایرانی بوده آثاری به ظهور رسانده که الحق باید تمامِ آریانهای دنیا بدان افتخار کنند. بدبختانه پس از حملهٔ وحشیانِ مشرق و تسلطِ قومِ خونخوارِ مغول، که شنایعِ اعمالِ آنها از صفحهٔ تاریخ محونشدنی است، در قسمتِ عمدهٔ آذربایجان اهالی زبانِ خود را فراموش نموده به زبانِ ترکی متکلم شدهاند. ترکیزبان بودنِ بعضی از قسمتهای ایران باعثِ اشتباهِ برخی مردمانِ بیاطلاع (پانترکها) شده بدون اینکه این قبیل اشخاص قدری صفحاتِ تاریخ را ورق زده از حقیقت مطلع شوند فوراً ادعا میکنند که این قوم ترک و همنژاد ما هستند! اگر چه امروز از آتشکدههای قدیمِ ایران در آذربایجان و قفقاز جز آثاری بیش باقی نمانده، ولی هنوز قلب هر آذربایجانی در محبتِ ایران آتشکدهٔ مشتعل و سوزانی است.»
ارسال نظر