.svg)
در روزهای جنگ چطور مراقب سلامت روان کودکمان باشیم؟
آمارها نشان میدهد که هر مدلی از جنگ، ویرانگرترین پیامدها را برای کودکان دارد.
به گزارش پارسینه به نقل از همشهریآنلاین، جنگها تنها با موشک و جنگنده و بمباران تعریف نمیشوند؛ بخش پنهان، ویرانگر و ماندگارتر جنگ بر روان انسانها ثبت میشود. به خصوص در مورد کودکان که کوله تجربهشان خالی خالی است و درک و ذهنیتشان از بحران بزرگی مانند جنگ بسیار کوچک و ناآشنا است و همین میتواند سلامت آنها را به خطر بیندازد.
در شرایطی که آسمان کشورمان این روزها هر روز و هر شب شاهد عبور جنگندهها و صدای انفجارهای پیاپی و مهیب است، امنیت روانی کودکان بیش از بزرگسالان در معرض آسیبهای جبرانناپذیر قرار دارد. در این اوضاع پرسش اکثر والدین این است که در این روزهای بحرانی چطور میتوانند از سلامت روان کودک خود مراقبت کنند؟
آسیبهای جنگ برای کودکان
در روزهایی که آسمان با عبور جنگندهها و گاه صدای انفجارهای دور و نزدیک میشکند، کودکان شاهد ترس و اضطراب والدین، زمزمههای نگران بزرگترها و اخبار نگرانکنندهای هستند که از تلویزیون و شبکههای اجتماعی و از زبان بزرگترها و اطرافیان پخش میشود. حتی اگر کودک در منطقه امنی زندگی کند، شنیدن صداها و دیدن واکنشهای اطرافیان میتواند احساس امنیت او را خدشهدار کند.
آمارهای جهانی نشان میدهد که هر مدلی از جنگ، ویرانگرترین پیامدها را برای کودکان دارد. چه جانی و چه روانی. در همین جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران که بیش از دو هفته از شروع آن میگذرد، یکسوم قربانیان را کودکان تشکیل میدهند. کودکانی هم که جان سالم به در میبرند، در معرض خطرات جدی روانی مانند اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اضطراب و افسردگی قرار دارند.
به کودک دروغ نگویید/ از کودک نخواهید که نترسد
روانشناسان کودک تأکید دارند که در شرایط بحرانی مانند جنگ، هرگز به کودک دروغ نگویید و از او نخواهید که شجاع باشد و نترسد یا از ترس و وحشت خود حرفی نزند. باید صادقانه و متناسب با سن و درک او از شرایط، با او گفتگو کنید و اجازه دهید او هم با شما حرف نزند.
بیتا فرمانفرما، روانشناس کودک و نوجوان در این باره به همشهریآنلاین میگوید: گاهی بزرگسالان فکر میکنند اگر درباره موضوع دشواری صحبت نکنند، انگار آن موضوع وجود خارجی هم ندارد و جلوی نگرانی کودک هم گرفته میشود. اما باید بدانیم که نادیده گرفتن یا طفره رفتن از موضوع جنگ میتواند باعث شود کودکان احساس گمشدگی، تنهایی و ترس کنند. پس ضروری است که گفتوگوی صادقانهای با کودک داشته باشیم تا به او در درک آنچه در حال رخ دادن است، کمک کنیم.
تبعات جنگ برای کودکان
این روانشناس کودک درباره تأثیرات و عوارض جنگ بر کودکان توضیح میدهد: کودکانی که در معرض مستقیم یا غیرمستقیم جنگ قرار دارند، ممکن است علائمی مثل کابوسهای شبانه، اختلال خواب، پرخاشگری، گوشهگیری، چسبیدن به والدین و ترسهای ناگهانی از خود نشان دهند.
فرمانفرما میگوید: حتی کودکانی که دور از صدای موشک و جنگنده و انفجارها زندگی میکنند، با دیدن مکرر تصاویر خشونتبار از رسانهها ممکن است دچار ترومای ثانویه شوند.
این روانشناس کودک در ادامه ۶ توصیه کلیدی برای حفظ سلامت روان کودکان در شرایط جنگ ارائه میدهد.
۱. احساس کودک را تأیید کنید و فرصت گفتوگو ایجاد کنید
به کودک اجازه دهید هر زمان که نیاز داشت، درباره ترسهایش صحبت با سوال کند. کودکانی که درباره رویدادهای ناراحتکننده با والدین با بزرگسالان مورد اعتماد خود گفتگوی راحتی دارند، آرامش پیدا میکنند و اضطرابشان کاهش مییابد. از آنها بپرسید آنها درباره اوضاع چه میدانند، چه احساسی دارند و چه سؤالاتی ذهنشان را مشغول کرده است.
به او بگویید «میفهمم که ناراحت یا گیج شدی. بعضی خبرها حتی برای بزرگترها هم ناراحتکننده است.»
هرگز نگویید «چیز مهمی نیست» یا «نترس» یا «تو خیلی شجاعی و ترس معنی ندارد». این باعث میشود کودک احساس کند احساساتش اشتباه است.
۲. متناسب با سن کودک پاسخ دهید
برای کودکان کوچکتر، یک توضیح ساده کافی است. به کودک کوچکتر و کمسنتر میتوان گفت که دو کشور با هم اختلاف پیدا کردهاند و بزرگترها در حال حل کردن آن هستند. جزئیات بیش از حد میتواند اضطراب آنها را افزایش دهد. برای کودکان بزرگتر و نوجوانان که درک عمیقتری دارند، میتوان درباره راههای مسالمتآمیز حل اختلاف صحبت کرد. مثلا یک کودک هفت هشتساله به ثبات و امنیت نیاز دارد، نه تحلیل سیاسی. پس یک جواب کوتاه، صادقانه و همراه با تأکید بر «حضور و مراقبت شما» کافی است.
۳. احساسات کودک را تأیید کنید
هرگز احساس ترس کودک را نادیده نگیرید یا کوچک نشمارید. به او بگویید: «میفهمم که میترسی. این صداها واقعا ترسناک هستند. من کنارت هستم و از تو مراقبت میکنم.» پژوهشهای رشد کودک نشان میدهد کودکانی که احساساتشان تأیید میشود و جدی گرفته میشود، مکانیسمهای مقابله سالمتری پیدا میکنند.
۴. امنیت را به کودک یادآوری کنید
به کودک اطمینان دهید که مشکل جنگ، مشکل او نیست و بزرگترها در سراسر کشور در حال تلاش برای حل آن هستند. به او یادآوری کنید که بازی کردن، شادی و انجام کارهایی که دوست دارد، برای او بهترین کار است. حتی باید بازیهای گروهی ترتیب دهید و خودتان با کودک بازی کنید تا احساس امنیت و آرامش در او ایجاد و تقویت شود.
۵. اخبار را محدود کنید
کودکان را از تماس مستقیم با تصاویر و اخبار خشونتبار و حتی صدای اخبار دور نگه دارید. والدین میتوانند ابتدا اخبار را ببینند و بعد حقایق مناسب سن کودک را با او در میان بگذارند. نه اینکه کودک مستقیماً در معرض اخبار قرار گیرد.
۶. با این علائم، با متخصص تماس بگیرید
اگر علائمی مثل اضطراب، کابوسهای مکرر، گوشهگیری شدید، پرخاشگری بیش از حد در کودک ادامهدار شد یا کودک علائم جسمی مثل دلدرد و سردرد بدون دلیل پزشکی از خود نشان داد، بهتر است با یک متخصص تماس بگیرید و با او مشورت کنید. بیشتر کودکان با حمایت والدین میتوانند بر ترسهای خود غلبه کنند، اما بعضیها که حساسترند، به کمک تخصصی نیاز دارند.
ارسال نظر