.svg)
قدیمیترین سنگ مریخی روی زمین!
ذرات بسیار ریز و باستانیِ آب در یکی از قدیمیترین و مشهورترین شهابسنگهای مریخی که تاکنون به زمین سقوط کرده، شناسایی شدهاند. این کشف شگفتانگیز که با استفاده از نوعی روش تازه به نام «اسکن نوترونی» انجام شده سرنخهای بیشتری درباره گذشته پُرآب سیاره سرخ ارائه میدهد.
به گزارش پارسینه به نقل از همشهری، شهابسنگ NWA ۷۰۳۴ که بیشتر با نام «بلک بیوتی» (زیبای سیاه) شناخته میشود، تکهای حدوداً ۳۲۰ گرمی از مریخ است که زمانی در اثر برخورد یک سنگ فضایی دیگر به سطح مریخ جدا شده و به فضا پرتاب شده است. این شهابسنگ در سال ۲۰۱۱ توسط بومیان صحرانشین در مراکش پیدا شد، هرچند زمان دقیق سقوط آن به زمین مشخص نیست. بلک بیوتی به دلیل رنگ بسیار تیرهاش مشهور شده و یکی از سطحهای آن نیز بهشدت صیقلی به نظر میرسد.
این شهابسنگ احتمالاً از دهانهای به قطر ۱۰ کیلومتر به نام دهانه کاراتا در نزدیکی خط استوای مریخ منشأ گرفته و بین ۵ تا ۱۰ میلیون سال پیش به فضا پرتاب شده است. اما سن واقعی آن بسیار بیشتر است: دانشمندان سن این سنگ شبیه زغال را حدود ۴.۴۴ میلیارد سال تخمین زدهاند؛ قدمتی که آن را به قدیمیترین شهابسنگ مریخی کشفشده تاکنون تبدیل میکند.
آب در دل یک سنگ باستانی
دانشمندان از سال ۲۰۱۳ میدانستند که بلک بیوتی حاوی نشانههایی از آب است. بررسیهای جدیدتر نشان دادهاند که این آب احتمالاً تا حدی گرم بوده است؛ موضوعی که امیدها را درباره وجود میکروبهای مریخی در آبهای گرم گذشته افزایش میدهد.
اما تا امروز پژوهشگران برای مطالعه آب موجود در این شهابسنگ مجبور بودند بخشهای بسیار کوچکی از آن را جدا کرده و از بین ببرند؛ کاری که میزان اطلاعات قابل استخراج را محدود میکرد.
اسکن نوترونی: روشی جدید برای دیدن آب پنهان
در پژوهش جدید که ۱۳ ژانویه در پایگاه arXiv منتشر شد، دانشمندان اعلام کردند که با استفاده از یک روش اسکن جدید توانستهاند اولین تحلیل جامع از کل محتوای آب موجود در شهابسنگ را انجام دهند.
نتیجه بررسیها نشان میدهد که حدود ۰.۶ درصد از جرم بلک بیوتی را آب تشکیل میدهد؛ یعنی تقریباً به اندازه یک تکه سنگ هماندازه ناخن انسان. این مقدار بسیار بیشتر از چیزی است که پیشتر تصور میشد.
«زیبای سیاه» در سال ۲۰۱۱ در صحراهای مراکش پیدا شد
بیشتر این آب درون ذرات بسیار کوچکِ مادهای به نام اکسیهیدروکسید آهن غنی از هیدروژن (FeHO₂) محبوس شده است؛ مادهای شبیه ترکیب اصلی زنگزدگی که زمانی تشکیل میشود که آهن تحت فشار زیاد با آب واکنش دهد؛ مانند زمانی که یک شهابسنگ به سطح برخورد میکند.
در این پژوهش، دانشمندان از نسخهای از اسکن CT استفاده کردند، اما بهجای پرتو ایکس، شهابسنگ را با نوترونها بمباران کردند. این روش برای شناسایی اتمهای هیدروژن در نمونههای بسیار متراکم، کارایی فوقالعادهای دارد.
مریخِ آبیِ فراموششده
تصور اینکه مریخ خشک و غبارآلود امروز زمانی یک «سیاره آبی» بوده دشوار است. اما شواهد رو به افزایش نشان میدهد که حدود ۳ میلیارد سال پیش، مریخ دارای اقیانوسهای عظیم شبیه زمین بوده است.
بخش زیادی از آن آب اکنون ناپدید شده، اما بخشی از آن هنوز به شکل صفحات یخی مدفون در نزدیکی استوا، رسوبات یخزده در قله کوههای مریخی و یک مخزن عظیم زیرسطحی که در سال ۲۰۲۴ کشف شد باقی مانده است.
اهمیت بلک بیوتی
بلک بیوتی قدیمیترین مدرک مستقیم از وجود آب در مریخ به شمار میرود و میتواند به دانشمندان کمک کند بفهمند مریخ چگونه به آب فراوان اولیهاش دست یافته است. به همین دلیل پژوهشگران مشتاقاند بررسیهای بیشتری روی آن انجام دهند.
ارسال نظر