کشف راه مقدس دو کیلومتری با بیش از هزار سال قدمت + تصاویر

این کشف که توسط برنامه‌ی باستان‌شناسی چی‌کاما اعلام شد، درک ما را از چگونگی سازماندهی قلمرو، تولید و زندگی آیینی دولت چیمو در حدود سال‌های ۱۱۰۰ تا ۱۴۷۰ بازتعریف می‌کند. شواهد نشان می‌دهند که به جای آثار منفرد، یک منظره‌ی فرهنگی مهندسی‌شده وجود داشته که در آن کشاورزی، آیین و اقتدار سیاسی به‌شکل یک سیستم متحد عمل می‌کرده‌اند.

راه آیینی در دل بیابان

مرکز این کشف، یک زمین‌نگاره‌ی تازه ثبت‌شده است که به‌عنوان «راه آیینی» تفسیر شده است؛ مسیری آیینی که از توده‌های سنگی مرتب‌شده ساخته شده است. این مسیر که دست‌کم دو کیلومتر طول دارد و به شکل شگفت‌آوری مستقیم است، از دره‌های باستانی عبور می‌کند و در عین حال جهت‌گیری ثابتی در منظره حفظ می‌کند.

به نظر می‌رسد زمین‌نگاره سکونتگاه مستحکم «سِرو لِسکانو» را به مناطق کشاورزی گسترده متصل می‌کند و به سمت «سِرو تِرِس کروسِس» ادامه می‌یابد. به گفته‌ی هنری تنتالِآن، باستان‌شناس و همکار مدیر برنامه‌ی باستان‌شناسی چی‌کاما، این روشن‌ترین نمونه‌ی شناخته‌شده از یک سکونتگاه چیمو است که به‌طور فیزیکی از طریق یک راه آیینی رسمی به ویژگی‌های کلیدی منظره متصل شده است.

اگرچه پرو به داشتن خطوط نازکا مشهور است، این کشف نشان می‌دهد که سنت‌های زمین‌نگاری در مقیاس بزرگ محدود به جنوب پرو نبوده است. ممکن است جوامع چیمو در سواحل شمالی از ویژگی‌های خطی عظیم برای سازماندهی حرکت مقدس و نشان دادن روابط بین سکونتگاه‌ها، کوه‌ها و مناطق کشاورزی استفاده می‌کرده‌اند.

تنتالِآن پیشنهاد می‌کند که سِرو لِسکانو و سِرو ترِس کروسِس ممکن است به‌عنوان آپوهای محلی یا کوه‌های مقدس در کیهان‌شناسی آندی عمل می‌کرده‌اند که این خود نشان می‌دهد زمین‌نگاره صرفاً یک مسیر نبوده، بلکه یک محور نمادین بوده که تولید کشاورزی را در یک جغرافیای مقدس جای می‌داده است.

مجموعه‌ کشاورزی ۱۰۰ هکتاری

همچنین مقیاس زمین‌های کشاورزی اطراف چشمگیر است. نقشه‌برداری با پهپاد و بررسی سیستماتیک دست‌کم ۱۰۰ هکتار شیار کشاورزی را تنها در بخش «پامپاس دِ لِکانو» نشان داده که برآوردهای قبلی از ظرفیت کشاورزی چیمو در دره را به شکل قابل‌توجهی گسترش می‌دهد.

زمین‌ها الگوهای متنوعی دارند، از جمله طرح‌های مارپیچی و شانه‌ای و با کانال‌های فرعی که از «گران کانال د لا کومبره» منشعب شده‌اند، آبیاری می‌شدند؛ یک شریان مهم آبی در منطقه. در تحقیقات قبلی در «کِبرادا دِل اوسو» حدود ۶۰ هکتار زمین کشاورزی شناسایی شده بود، اما مستندات جدید نشان می‌دهد که وسعت زمین‌های تولیدی چیمو در اینجا بسیار بزرگ‌تر بوده است.

در حفاری‌های مقدماتی در داخل زمین‌ها، ابزارهای کشاورزی سنگی مانند کلنگ کشف شده که شواهدی برای کشت فشرده هستند. نمونه‌های خاک برای تحلیل فیتولیت و گرده جمع‌آوری شده‌اند تا روشن شود چه محصولاتی کاشته می‌شده است. مطالعات پیشین در کل منطقه‌ی چی‌کاما نشان‌دهنده‌ی احتمال کشت ذرت، کدو و لوبیا بوده؛ محصولات اصلی که هم تغذیه‌ی محلی و هم توزیع دولتی را پشتیبانی می‌کرده‌اند.

این سطح از کشاورزیِ هماهنگ‌شده گواه سازمان‌دهی قابل‌توجهِ نیروی کار و نظارت اداری است؛ ویژگی‌های کلیدیِ دولت چیمو پیش از الحاق به امپراتوری اینکا

سکوی معبد و میدان آیینی

منظر کشاورزی با یک مجموعه‌ی آیینی بزرگ تثبیت شده است. باستان‌شناسان سکوی سنگی چهارگوشی به ابعاد تقریبی ۴۰ در ۵۰ متر و ارتفاع ۲ تا ۳ متر را مستند کرده‌اند. این سازه به سمت شمال قرار گرفته که با سنت‌های معماری چیمو همخوانی دارد.

جلو سکوی معبد، میدان مستطیلی بزرگی به ابعاد تقریبی ۱۰۰ در ۸۰ متر قرار دارد که ظرفیت میزبانی تجمعات بزرگ را دارد. کشف سفال‌های کلاسیک چیمو در هر دو سکونتگاه مستحکم و سکوی آیینی نشان می‌دهد که دوره‌ی اصلی سکونت بین سال‌های ۱۱۰۰ تا ۱۴۷۰ میلادی بوده و احتمالاً تا دوره‌ی اینکا هم ادامه داشته است.

تنتالِآن معتقد است رابطه‌ی مکانی بین زمین‌های کشاورزی، زمین‌نگاره، سکونتگاه و معبد گواه برنامه‌ریزی یکپارچه‌ی قلمرو است. تولید کشاورزی تنها از طریق اقتدار سیاسی یا اجبار سازماندهی نمی‌شده؛ بلکه اجرای آیینی و حرکت مقدس نقش مهمی در آماده‌سازی نیروی کار و تقویت کنترل نخبگان ایفا می‌کرده است.

در این تفسیر، دین، اقتصاد و سیاست جدایی‌ناپذیر بودند. زمین‌نگاره به‌عنوان یک رابط آیینی عمل می‌کرده و کوه‌های مقدس، زمین‌های کشت‌شده و معماری آیینی را در یک چارچوب عقیدتی واحد به هم متصل می‌کرده است.

بخشی از ژئوگلیف خط مستقیم کشف‌شده در چی‌کاما

فناوری و باستان‌شناسی اضطراری

اگرچه این منطقه توسط پژوهشگران دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، از جمله جیمز کاس و ریچارد کیتینگ، مورد توجه قرار گرفته بود، فناوری‌های مدرن مانند نقشه‌برداری دیجیتال با پهپاد به تیم کنونی امکان داده‌اند این بخش را با دقت بی‌سابقه ثبت کنند.

پوشش رسانه‌ای بین‌المللی بر ضرورت فوری این کار تأکید کرده است. فعالیت‌های خصوصیِ در حال گسترش، برج‌های برق فشار قوی، جاده‌های خدماتی و زیرساخت‌های کشاورزی به طور فعال بر زمین‌ها و زمین‌نگاره اثر می‌گذارند. پژوهشگران این تلاش‌ها را نوعی «باستان‌شناسی اضطراری» توصیف می‌کنند؛ مسابقه‌ای برای ثبت ویژگی‌هایی که ممکن است به زودی به‌شکل غیرقابل‌بازگشتی آسیب ببینند.

بازنگری در فنون کشورداری چیمو

کشف‌های چی‌کاما به بدنه‌ی رو به رشد پژوهش‌هایی کمک می‌کنند که پیچیدگی سازماندهی قلمروی چیمو در سواحل شمالی پرو را برجسته می‌کند. چیموها که به‌خاطر پایتخت خود «چان چان» و سیستم‌های پیشرفته‌ی آبیاری شناخته شده‌اند، پیش از گسترش اینکا یکی از بزرگ‌ترین دولت‌های پیش‌کلمبی در آمریکای جنوبی را توسعه داده بودند.

ویژگی متمایز مجموعه‌ی چی‌کاما، یکپارچگی مشهود زیرساخت‌های آیینی عظیم با ماتریس گسترده‌ی کشاورزی است. شواهد نشان می‌دهند قدرت دولت به شکل فیزیکی و نمادین در منظره‌ی تولیدی تعبیه شده بود.

با پیوند دادن سکونتگاه‌های مستحکم، تپه‌های مقدس، زمین‌های آبیاری‌شده و معماری آیینی از طریق یک زمین‌نگاره‌ی دو کیلومتری، به نظر می‌رسد چیموها الهیات سیاسی خود را بر زمین حک کرده‌اند.

با ادامه‌ی تحلیل‌های آزمایشگاهی و پیشرفت مستندسازی‌ها، دره‌ی چی‌کاما می‌تواند به کانونی اساسی برای درک این موضوع تبدیل شود که جوامع آندیِ پیش‌اسپانیایی چگونه نظام‌های اعتقادی، مهندسی آبی و گسترش کشاورزی را در قالب یک راهبرد سیاسی منسجم در هم آمیختند؛ راهبردی که نه‌تنها در دیوارهای خشت‌وگِلی و سفالینه‌ها، بلکه بر گستره‌ی کف بیابان هم نقش بسته است.